Trong các doanh nghiệp sản xuất, năng lượng, xây dựng và công nghệ, tài liệu kỹ thuật là tài sản thông tin cốt lõi: hướng dẫn vận hành thiết bị, tiêu chuẩn thi công, quy trình kiểm soát chất lượng, tài liệu an toàn lao động. Khi những tài liệu này đến từ đối tác hoặc nhà cung cấp nước ngoài bằng tiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Hàn hay tiếng Đức – dịch thuật chính xác không chỉ là yêu cầu về ngôn ngữ mà còn là yêu cầu về an toàn kỹ thuật và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế.
Một sai sót nhỏ trong dịch thuật hướng dẫn vận hành thiết bị có thể dẫn đến vận hành sai quy trình, hỏng thiết bị, thậm chí tai nạn lao động. Sai thuật ngữ trong đặc tính kỹ thuật vật liệu xây dựng có thể dẫn đến sử dụng vật liệu không đúng tiêu chuẩn và công trình không qua nghiệm thu. Đây là lý do dịch thuật tài liệu kỹ thuật đòi hỏi dịch giả có nền tảng kỹ sư – không chỉ giỏi ngôn ngữ. Công ty TNHH Dịch thuật AHA cung cấp dịch vụ này với đội ngũ dịch giả kỹ thuật chuyên ngành.
1. Tài Liệu Kỹ Thuật Là Gì? Phân Loại Theo Mục Đích Sử Dụng
Tài liệu kỹ thuật trong doanh nghiệp là tập hợp các văn bản mô tả đặc tính, quy trình, tiêu chuẩn và hướng dẫn liên quan đến máy móc, thiết bị, công trình và sản phẩm. Khác với tài liệu hành chính hay pháp lý, tài liệu kỹ thuật chứa thông tin có tính chính xác tuyệt đối: một con số sai, một đơn vị đo lường nhầm hoặc một quy trình dịch ngược thứ tự đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng trên thực địa.
| Nhóm tài liệu kỹ thuật | Tài liệu cụ thể | Đối tượng sử dụng |
| Tài liệu vận hành và bảo trì | O&M Manual (Operation & Maintenance Manual), hướng dẫn lắp đặt, sơ đồ bảo trì định kỳ, danh mục linh kiện thay thế (Spare Parts List) | Bộ phận kỹ thuật, vận hành nhà máy |
| Tài liệu thiết kế và kỹ thuật | Technical Specification, Engineering Drawing Notes, Design Report, Calculation Report, Process Flow Diagram (PFD), P&ID | Kỹ sư thiết kế, bộ phận thi công |
| Tài liệu kiểm soát chất lượng | QC/QA Procedure, Inspection Test Plan (ITP), Method Statement, Non-conformance Report (NCR) | Bộ phận QC, tư vấn giám sát |
| Tài liệu an toàn và môi trường | HSE Manual, Safety Data Sheet (SDS/MSDS), Emergency Response Plan, HAZOP Study, Environmental Impact Assessment (EIA) | Bộ phận HSE, cơ quan quản lý nhà nước |
| Tài liệu thương mại kỹ thuật | Catalogue sản phẩm, Technical Data Sheet (TDS), Product Specification, Installation Guide | Bộ phận kinh doanh, khách hàng kỹ thuật |
2. Yêu Cầu Đặc Thù Của Dịch Thuật Tài Liệu Kỹ Thuật
2.1. Dịch giả phải có nền tảng kỹ thuật
Đây là yêu cầu không thể thỏa hiệp. Người chỉ có bằng đại học ngoại ngữ nhưng không có kiến thức kỹ thuật sẽ gặp khó khăn nghiêm trọng khi xử lý tài liệu kỹ thuật, bởi vì nhiều thuật ngữ kỹ thuật không có nghĩa rõ ràng trong từ điển thông thường và chỉ có thể hiểu đúng trong bối cảnh chuyên ngành cụ thể.
Ví dụ thực tế: creep trong vật liệu học không phải là bò hay trườn mà là hiện tượng biến dạng từ từ của vật liệu dưới tác dụng của ứng suất kéo dài theo thời gian – một khái niệm quan trọng trong thiết kế kết cấu chịu nhiệt. Nếu dịch giả không hiểu vật liệu học, từ này sẽ bị dịch sai hoàn toàn.
2.2. Giữ nguyên tên tiêu chuẩn quốc tế
Tên của các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế KHÔNG được dịch – phải giữ nguyên bằng ngôn ngữ gốc: ASTM A36, ISO 9001:2015, JIS G3101, DIN 17100, BS EN 10025, TCVN 1765. Dịch tên tiêu chuẩn có thể khiến người đọc không tra cứu được tiêu chuẩn gốc và không thể kiểm tra thông số kỹ thuật chính xác.
2.3. Đơn vị đo lường – Giữ nguyên, không quy đổi
Đơn vị đo lường trong tài liệu kỹ thuật phải được giữ nguyên đúng như bản gốc. Không được tự ý quy đổi từ bar sang Pa, từ inch sang mm hay từ kPa sang bar – dù về mặt toán học là tương đương. Bản dịch phải giữ nguyên đơn vị gốc; nếu cần thiết có thể thêm ghi chú quy đổi trong ngoặc đơn nhưng không thay thế đơn vị gốc.
3. Các Lĩnh Vực Kỹ Thuật Và Tài Liệu Điển Hình
| Lĩnh vực | Tài liệu điển hình | Thuật ngữ đặc thù quan trọng |
| Điện – Điện tử | IEC 61000, sơ đồ single-line, relay protection setting, transformer nameplate data | Rated voltage, impedance, power factor, insulation class, IP rating (IP54, IP65…) |
| Cơ khí – Chế tạo máy | Bản vẽ lắp ráp, tolerance & fits, GD&T, FMEA, BOM (Bill of Materials) | Surface finish (Ra, Rz), hardness (HRC, HB), weld symbol, interference fit, clearance fit |
| Xây dựng – Kết cấu | Structural calculation, soil investigation report, concrete mix design, pile load test | Compressive strength (f’c), yield strength (fy), bearing capacity, settlement, liquefaction |
| Dầu khí – Hóa chất | P&ID (ISO 10628), HAZOP worksheet, API 650, API 5L, pressure vessel datasheet | Flange rating (Class 150/300/600…), hydrotest, ASME B31.3, relief valve set pressure |
| Năng lượng tái tạo | IEC 61724 (PV monitoring), grid code, single-line diagram, SCADA description | Irradiance, capacity factor, PPA (Power Purchase Agreement), interconnection agreement |
| Ô tô – Thiết bị công nghiệp | Công thức IATF 16949, PPAP, control plan, process FMEA | Cpk (process capability index), gage R&R, OEE (Overall Equipment Effectiveness) |
4. Thuật Ngữ Kỹ Thuật Quan Trọng Không Được Dịch Sai
| Thuật ngữ tiếng Anh | Dịch đúng | Lỗi dịch phổ biến và hậu quả |
| Safety valve | Van an toàn (tự động giảm áp khi vượt ngưỡng) | Không được nhầm với relief valve hoặc control valve – ba loại van có chức năng và ngưỡng hoạt động khác nhau |
| Working pressure vs Design pressure | Áp suất làm việc vs Áp suất thiết kế | Dịch gộp thành áp suất làm việc gây nhầm ngưỡng vận hành an toàn |
| Fail-safe vs Fail-secure | Hỏng an toàn (tự động về trạng thái an toàn) vs Hỏng khóa (tự động khóa lại khi hỏng) | Nhầm lẫn hai khái niệm này trong hệ thống kiểm soát có thể gây tai nạn nghiêm trọng |
| Commissioning vs Startup | Chạy thử nghiệm thu vs Khởi động vận hành chính thức | Đây là hai giai đoạn khác nhau trong dự án; nhầm lẫn ảnh hưởng đến kế hoạch dự án |
| Calibration vs Certification | Hiệu chuẩn (điều chỉnh để đúng) vs Chứng nhận (xác nhận đã đạt tiêu chuẩn) | Nhầm lẫn gây sai sót trong quy trình kiểm soát chất lượng thiết bị đo lường |
5. Xử Lý Bảng Biểu, Sơ Đồ Và Ký Hiệu Kỹ Thuật
- Bảng số liệu kỹ thuật (datasheet): chỉ dịch phần mô tả tham số, giữ nguyên tất cả số liệu và đơn vị đo
- P&ID (Piping and Instrumentation Diagram): chú thích trên P&ID chỉ dịch phần mô tả thiết bị khi cần; ký hiệu chuẩn ISO 10628 giữ nguyên hoàn toàn
- Electrical single-line diagram: ký hiệu điện chuẩn IEC 60617 giữ nguyên; chỉ dịch nhãn thiết bị và mô tả
- Sơ đồ quy trình (PFD): tên dòng chất, áp suất, nhiệt độ giữ nguyên đơn vị; chỉ dịch tên thiết bị và mô tả quy trình
- Bản vẽ CAD: không chỉnh sửa bản vẽ; chỉ dịch block chú thích và Title Block khi được yêu cầu
- Mã linh kiện (Part Number/Model Number): KHÔNG dịch hay chuyển đổi – giữ nguyên hoàn toàn
6. Quy Trình Dịch Thuật Tài Liệu Kỹ Thuật Tại Dịch Thuật AHA
| Bước | Nội dung | Thời gian |
| 1. Phân tích và phân loại | Xác định lĩnh vực kỹ thuật, mức độ phức tạp, xây dựng glossary thuật ngữ kỹ thuật ngành. Xác định phần nào giữ nguyên (tiêu chuẩn, đơn vị, mã linh kiện). | 30–60 phút |
| 2. Phân công dịch giả kỹ thuật | Chọn dịch giả có nền tảng kỹ thuật đúng lĩnh vực: điện, cơ khí, xây dựng, dầu khí, ô tô… | 30 phút |
| 3. Dịch thuật | Dịch giả thực hiện với sự chú ý đặc biệt đến thuật ngữ kỹ thuật, giữ nguyên tiêu chuẩn, đơn vị và ký hiệu. | 1–7 ngày tùy khối lượng |
| 4. QA/QC kỹ thuật | Biên tập viên kỹ thuật độc lập rà soát: thuật ngữ đúng chuyên ngành, số liệu khớp gốc, ký hiệu giữ nguyên. | 2–6 giờ |
| 5. Kiểm tra định dạng | Bảng biểu, sơ đồ, hình ảnh giữ nguyên cấu trúc; ghi chú kỹ thuật đúng vị trí. | 1–2 giờ |
| 6. Bàn giao | File mềm (Word, Excel, PDF) và/hoặc bản cứng. Hỗ trợ giải đáp câu hỏi thuật ngữ sau bàn giao. | Theo lịch hẹn |
7. Bảng Giá Và Thời Gian Dịch Thuật Tài Liệu Kỹ Thuật
| Loại tài liệu kỹ thuật | Ngôn ngữ phổ thông | Ngôn ngữ khác | Thời gian |
| Catalogue, TDS (dưới 20 trang) | 150.000 – 300.000đ/trang | 250.000 – 500.000đ/trang | 1–2 ngày |
| O&M Manual (20–100 trang) | 200.000 – 400.000đ/trang | 300.000 – 600.000đ/trang | 3–7 ngày |
| Technical Specification | 200.000 – 450.000đ/trang | 300.000 – 650.000đ/trang | 2–5 ngày |
| HSE Document, MSDS | 200.000 – 400.000đ/trang | 300.000 – 600.000đ/trang | 1–3 ngày |
| QC/QA Procedure, ITP | 200.000 – 400.000đ/trang | 300.000 – 600.000đ/trang | 1–3 ngày |
8. Câu Hỏi Thường Gặp Về Dịch Thuật Tài Liệu Kỹ Thuật
Dịch O&M Manual tiếng Nhật sang tiếng Việt mất bao lâu?
O&M Manual thường dài 50–300 trang. Với ngôn ngữ Nhật, thời gian ước tính: dưới 50 trang trong 2–4 ngày; 50–150 trang trong 5–10 ngày; trên 150 trang thỏa thuận theo kế hoạch dự án. Nên gửi toàn bộ tài liệu để AHA báo giá và lên kế hoạch tiến độ chính xác.
Tài liệu kỹ thuật có cần công chứng không?
Tài liệu kỹ thuật dùng nội bộ (vận hành, bảo trì) thường không cần công chứng. Tài liệu kỹ thuật nộp cho cơ quan chức năng (hồ sơ thiết kế xây dựng, hồ sơ đăng ký thiết bị áp lực, hồ sơ môi trường) thường cần công chứng. AHA tư vấn theo từng trường hợp cụ thể.
AHA có dịch được tài liệu kỹ thuật từ tiếng Hàn không?
Có – tiếng Hàn là ngôn ngữ thế mạnh của AHA, đặc biệt với tài liệu từ các tập đoàn điện tử và chế tạo Hàn Quốc như Samsung, LG, Hyundai. AHA có dịch giả tiếng Hàn chuyên ngành kỹ thuật điện, cơ khí và công nghệ.
Bảng Excel tiêu chuẩn kỹ thuật có dịch được không?
Có – AHA dịch nội dung mô tả trong bảng Excel kỹ thuật, giữ nguyên cấu trúc, số liệu và đơn vị đo. File Excel được bàn giao với định dạng gốc, chỉ thay thế phần văn bản mô tả bằng bản dịch.
CÔNG TY TNHH DỊCH THUẬT AHA – VĂN PHÒNG HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 20, Ngõ 20 Ngụy Như Kon Tum, Quận Thanh Xuân, Hà Nội
Hotline: 0987.93.58.59
Email: [email protected]
Website: dichthuataha.com
Thành lập: 2015 | Kinh nghiệm: 10+ năm | Ngôn ngữ: 50+ | Khách hàng: 1.471+
Dịch thuật AHA – Nâng tầm dịch vụ Việt | dichthuataha.com
Đào Xuân Ánh : chức vụ giám đốc công ty Dịch Thuật AHA, CÔNG TY TNHH DỊCH THUẬT AHA không chỉ nhìn nhận dịch thuật là sự chuyển đổi câu chữ, mà là sứ mệnh phá vỡ mọi giới hạn ngôn ngữ để kết nối những giá trị Việt ra toàn cầu.
